สวก. ผลักดันนวัตกรรมการเกษตรแปรรูปพลิกท้องถิ่น “RAINS for Eastern Lanna Food Valleyสู่ความยั่งยืน
ดร.วิชาญ อิงศรีสว่าง ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (ARDA) พาคณะสื่อมวลชนจังหวัดเชียงรายและส่วนกลางทุกแขนงร่วมเยี่ยมชมแปลงปลูกคาโมมายล์และเก๊กฮวย ณ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงสะโง้ ต.เวียง อ.เชียงแสน จ.เชียงราย โดยมีนายพันนุมาศ ทองกระจ่าง หัวหน้าศูนย์พัฒนาโครงการหลวงดอยสะโง้ รศ.ดร.ฤทธิชัย อัศวราชันย์ คณะวิศวกรรมและอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและเกษตรกร ผู้ประกอบการที่ร่วมโครงการให้การต้อนรับ ซี่งสื่อที่ร่วมเยี่ยมชมได้รับฟังการบรรยายภาพร่วมของโครงการ จาก รศ.ดร.ฤทธิชัย อัศวราชันย์ คณะวิศวกรรมก่อนคณะสื่อมวลชนจะเข้าเยี่ยมชมกระบวนการแปรรูปคาโมมายล์อบแห้งด้วยเครื่องอบ กระบวนการแปรรูปคาโมมายล์อบแห้งด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ และชมนิทรรศการกระบวนการแปรรูปคาโมมายล์และดอกเก๊กฮวย
ดร.วิชาญ อิงศรีสว่าง ผอ.สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (ผอ. ARDA) เปิดเผยว่า ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงสะโง้ อ.เชียงแสน จ.เชียงราย เป็นศูนย์แปรรูปเก๊กฮวย-คาโมมายล์อบแห้งที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย โดยมหาวิทยาลัยแม่โจ้ได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจาก ARDA อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2556 มีเป้าหมายพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมให้เกษตรกรบนพื้นที่สูงหันมาปลูกพืชสมุนไพรมูลค่าสูง โดยคัดเลือกคาโมมายล์และเก๊กฮวย มาส่งเสริมทดแทนการปลูกฝิ่น เพื่อลดปัญหายาเสพติดและสร้างรายได้ที่มั่นคงให้เกษตรกรกลุ่มเปราะบางบนพื้นที่สูงได้อย่างมั่นคง เริ่มต้นโครงการมีเกษตรกรเข้าร่วม 20 ครัวเรือน พื้นที่ 3 ไร่ โดยถ่ายทอดเทคโนโลยีการแปรรูปเก๊กฮวยอบแห้งที่โรงงานของศูนย์พัฒนาโครงการหลวงสะโง้
ดร. วิชาญ ผอ.ARDA เผยต่ออีกว่า อย่างไรก็ตาม กระบวนการแปรรูปดอกเก๊กฮวยสด ยังคงประสบปัญหาสูญเสียผลผลิตมากถึง 850 กก. เกษตรกรขาดทุนและสูญเสียโอกาสทางรายได้กว่า 17,000 บาทต่อรอบการผลิต ส่งผลให้ในปี พ.ศ. 2562 ทางคณะวิจัยได้ศึกษาวิจัยและพัฒนา “เครื่องอบลมร้อนระบบถาดหมุน” และ “โรงอบแห้งแสงอาทิตย์ระบบพลังงานความร้อนเสริม ควบคุมด้วยเทคโนโลยี IoT”และได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีระบบการจัดการเพื่อแปรรูปเก๊กฮวยอบแห้งที่โรงงานของศูนย์พัฒนาโครงการหลวงสะโง้
ซึ่งผลออกมาเป็นที่น่าพึงพอใจ จากเกษตรกรเพียง 20 ครัวเรือนในปี 2556 ปัจจุบัน ขยายสู่ 853 ครัวเรือน ครอบคลุมพื้นที่ 67 ไร่ สามารถผลิตและแปรรูปดอกเก๊กฮวยและดอกคาร์โมมายล์ได้ถึง 2-3 ตันต่อวัน ช่วยลดการสูญเสียผลผลิต กว่า 70% และจากการพัฒนา “เทคโนโลยีที่เหมาะสม” (appropriate technology) ส่งผลให้ราคาผลผลิตสดปรับตัวสูงขึ้น เพิ่มรายได้เกษตรกรอย่างก้าวกระโดด จากเก๊กฮวยราคารับซื้ออยู่ที่ 30 บาท เพิ่มเป็น 50 บาท/กก. คาโมมายล์จาก 50 บาท เพิ่มเป็น 75 บาท/กก. ส่งผลให้เกษตรกรมีรายได้สุทธิ 80,000 บาทต่อไร่ต่อรอบการผลิต ปัจจุบันศูนย์พัฒนาโครงการหลวงสะโง้ กลายเป็นแหล่งแปรรูปเก๊กฮวยและคาโมมายล์อบแห้งที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ผลผลิตได้รับการเชื่อมโยงสู่มูลนิธิโครงการหลวง และบริษัทดอยคำผลิตภัณฑ์อาหาร จำกัด นำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ เช่น น้ำเก๊กฮวย และชาสมุนไพรต่าง ๆ พร้อมทั้งขยายตลาดไปยังผู้บริโภคที่ให้ความสำคัญกับผลิตภัณฑ์สุขภาพและตลาดส่งออก
“การลงพื้นที่เยี่ยมชมนวัตกรรมงานวิจัย ในครั้งนี้เป็นเพียงหนึ่งในหลายโครงการที่ ARDA ให้การสนับสนุนทุนวิจัยเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตให้กับพี่น้องเกษตรกรไทยให้มีรายได้เพิ่มขึ้น ผ่านการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาปรับใช้กับสินค้าเกษตรพื้นถิ่น แน่นอนว่าอนาคตของเกษตรไทยไม่ได้อยู่ที่การขายวัตถุดิบ แต่คือการสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าเกษตรด้วยนวัตกรรมเพื่อก้าวสู่การแข่งขันในตลาดระดับโลกต่อไป และ ARDA พร้อมเป็นแรงสนับสนุนสำคัญในการขับเคลื่อนภาคเกษตรกรรมไทยสู่ความยั่งยืน” ผู้อำนวยการ ARDA
โดยก่อนหน้านั้น น.ส.กุลวรา โชติพันธุ์โสภณ รอง ผอ.สถาบันวิจัยและพัฒนา (องค์การมหาชน) หรือ ARDA ได้นำคณะสื่อมวลชนในพื้นที่ จ.เชียงราย และส่วนกลาง ไปเยี่ยมชมแปลงปลูกข้าวญี่ปุ่นของเกษตรกร ณ ตำบลแม่กรณ์พร้อมกับการเยี่ยมชมขั้นตอนการคัดข้าว การสีข้าวและการบรรจุข้าวญี่ปุ่นของโรงสีของผู้ประกอบการ ณ Something Rice Workshop&Café และเดินทางไปเยี่ยมชม ผลิตภัณฑ์ภายใต้โครงการ RAINS for Eastern Lanna Food Valley (Increase the value of agricultural product and food by BCG model) และโครงการอื่นที่ได้รับทุนจาก ARDA ณ ร้านอาหารมาลองเต๊อะ อ.เมืองเชียงราย จ.เชียงราย โดยมี ผศ.ดร.ปรมินทร์ อริเดช ผอ.ศูนย์วิจัยและพัฒนา กล่าวสรุปภาพรวมการส่งเสริมทุนวิจัยและนวัตกรรม ด้านการเกษตรและแปรรูปอาหารของมหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย ภาพรวมโครงการการส่งเสริมมาตรฐานด้านสินค้าเกษตร (ข้าวเหนียวเขี้ยวงู ข้าวจาปอนิกา สับปะรด และภาพรวมการบริหารจัดการเพื่อพัฒนา RAINS for Eastern Lanna Food Valley
ดร.ยุทธศิลป์ ชูมณี รอง ผอ.สถาบันวิจัยและพัฒนา กล่าวถึงภาพรวมโครงการการบริหารจัดการเพื่อพัฒนา RAINS for Eastern Lanna Food Valley (Increase the value of agricultural product and food by BCG model) และ ผศ.ดร.กษิดิศ ใจผาวัง อาจารย์คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย กล่าวถึงการส่งเสริมและผลักดันด้านการตลาดของสินค้าเกษตรเชิงพาณิชย์ โดยปัจจุบันโครงการฯ ได้ดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้และสร้างช่องทางเชื่อมโยงกับภาคอุตสาหกรรมในการผลิตธุรกิจ OEM ในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน 4 จังหวัด ได้แก่ได้แก่ เชียงราย พะเยา น่าน และแพร่ สามารถพัฒนานวัตกรรมในการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารเพิ่มมูลค่าได้มากกว่า 10 ผลิตภัณฑ์ อาทิ เครื่องดื่มฟังก์ชันจากเปลือกเมล็ดโกโก้ เครื่องดื่มอัดแก๊สจากใบกัญชาและดอกฮ๊อพส์ เม็ดฟู่สมุนไพรเสริมภูมิคุ้มกัน เนื้อเทียมจากปลีกล้วย สแน็คจากมะคาเดเมีย ฯลฯ ซึ่งนอกการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพิ่มมูลค่าได้แล้ว การสร้างฐานการผลิตวัตถุดิบเป็นเรื่องสำคัญเช่นเดียวกัน “ปัจจุบันทางโครงการสามารถสร้างเครือข่ายเกษตรกรและวิสาหกิจชุมชนได้กว่า 600 ราย มีกำลังการผลิตผลโกโก้สด 12 ตัน/เดือน เมล็ดกาแฟ 500 กิโลกรัม/เดือน สามารถแปรรูปมะคาเดเมียได้ 200-250 กิโลกรัม/วัน ซึ่งคณะนักวิจัยได้ประเมินมูลค่าผลกระทบทางเศรษฐศาสตร์ไว้ไม่ต่ำกว่า 20 ล้านบาท/ปี” นอกจากนี้ ในงานยังมีการจัดแสดงนิทรรศการผลิตภัณฑ์ในโครงการ RAINSฯ และโครงการอื่นๆ ที่ได้รับทุนจาก ARDA เพื่อให้ผู้มาร่วมกิจกรรมและสื่อมวลชนได้รับชม
จากนั้นคณะได้เดินทางไปเยี่ยมชมผลสำเร็จจากการจัดหลักสูตรเพื่อพัฒนาบุคคลด้านการผลิตกาแฟของ ARDA ณ อาข่า พามิโอ้ ต.เวียงพางคำ อ.แม่สาย จ.เชียงราย อีกด้วย
