เชียงรายเปิดเกมรุกปฏิรูประบบอาหาร เปิด “Food System Dashboard” ชู 3 นโยบายพลิกโครงสร้าง สู่เป้าหมาย Wellness City
จังหวัดเชียงรายเดินหน้าปฏิรูประบบอาหารครั้งสำคัญ ภายใต้โครงการบูรณาการและขับเคลื่อนระบบอาหารเพื่อสุขภาวะตลอดห่วงโซ่ในพื้นที่จังหวัดเชียงราย เปิดตัว “ฐานข้อมูลกลางและ Dashboard จังหวัด” เครื่องมือกำกับนโยบายแบบเรียลไทม์ พร้อมประกาศ 3 นโยบายเชิงโครงสร้าง หวังยกระดับอาหารปลอดภัยทั้งระบบ และผลักดันเชียงรายสู่การเป็นเมืองสุขภาวะต้นแบบของประเทศ
วันนี้ (3 มีนาคม 2569) นายกิตติ ทิศกุล ผู้จัดการโครงการบูรณาการอาหารเพื่อสุขภาวะตลอดห่วงโซ่ในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยดำเนินการผ่าน บริษัทประชารัฐรักสามัคคีเชียงราย (วิสาหกิจเพื่อสังคม) จำกัด พร้อมด้วยอาจารย์ฐานปัทม์ ไชยชมภู (อาจารย์สาขาวิชาเทคโนโลยีมัลติมีเดียและการสร้างภาพเคลื่อนไหว) มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง นางสาวปรียานุช ธรรมขันธา
การแถลงข่าวครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนจังหวัดเชียงรายสู่เป้าหมาย “Chiang Rai Wellness City” ผ่านการบูรณาการข้อมูลจากภาคเกษตร สาธารณสุข ตลาดสด ร้านอาหาร โรงแรม และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เข้าสู่ระบบข้อมูลกลางเดียวกัน เพื่อใช้เป็นฐานตัดสินใจเชิงนโยบายอย่างเป็นระบบ
สถานการณ์ชี้ชัด: อาหารมี แต่ยังไม่ปลอดภัย รายงานวิเคราะห์สถานการณ์ระบบอาหารจังหวัดเชียงราย (25 กุมภาพันธ์ 2569) สะท้อนความท้าทายสำคัญ อาทิใช้สารเคมีทางการเกษตรกว่า 500 ตันต่อปี พื้นที่เกษตรกว่า 3.5 ล้านไร่ ผ่านมาตรฐาน GAP เพียง 2.8%
ตลาดสด 388 แห่ง ผ่านเกณฑ์ SAN ไม่ถึง 50% ร้านอาหาร Q Restaurant ต่ำกว่า 2% เด็กบริโภคหวานและเค็มเกินเกณฑ์กว่า 80%
อัตราโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง
ข้อมูลเหล่านี้สะท้อนชัดว่า “ปัญหาไม่ใช่การขาดแคลนอาหาร แต่คืออาหารยังไม่ปลอดภัย ระบบยังไม่เชื่อมโยง และพฤติกรรมยังไม่เปลี่ยน”
การเปิดตัว “Chiang Rai Food System Dashboard” ศูนย์บัญชาการข้อมูลจังหวัด ระบบ Dashboard กลางจังหวัด (www.chiangraifoodsystem.org) ทำหน้าที่เป็น “ศูนย์บัญชาการข้อมูล” เพื่อให้ทุกหน่วยงานใช้ข้อมูลเดียวกันในการกำหนดเป้าหมาย ติดตาม และประเมินผลแบบ Real-Time โดยรวบรวมข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ข้อมูลเกษตรกร GAP / PGS ข้อมูลตลาดสดและตลาดสีเขียว ข้อมูลร้านอาหาร SAN / SAN+ / Q Restaurant
ข้อมูลสถานการณ์โรค NCDs
ระบบ Food Mapping แผนที่อาหารทั้งจังหวัด ชู 3 นโยบายเชิงโครงสร้าง เปลี่ยนทั้งระบบ
1. จัดตั้ง “กลไกเฝ้าระวังระบบอาหารเพื่อสุขภาวะ” ตลอดห่วงโซ่
บูรณาการตั้งแต่
ต้นน้ำ: เกษตรกร GAP/PGS
กลางน้ำ: ตลาดสด ตลาดสีเขียว ระบบ SAN
ปลายน้ำ: ร้านอาหาร โรงแรม ยกระดับสู่ SAN+ และ Q Restaurant พร้อมจัดตั้ง “ทีมตรวจประเมินร้านอาหารระดับจังหวัด” แบบบูรณาการ ลดความซ้ำซ้อน เพิ่มประสิทธิภาพ และสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภค
2. ใช้พลังการจัดซื้อภาครัฐเป็นแต้มต่อเชิงนโยบายร้านอาหารและโรงแรมที่ผ่านมาตรฐาน SAN / SAN+ / Q Restaurant และใช้วัตถุดิบเกษตรปลอดภัยในพื้นที่ จะได้รับแต้มต่อในการพิจารณาใช้บริการจากหน่วยงานภาครัฐ อปท. และเครือข่ายภาคเอกชน เปลี่ยน “มาตรฐาน” จากภาระ ให้เป็น “โอกาสทางเศรษฐกิจ”
3. เชื่อมการต่อใบอนุญาตร้านอาหารกับการใช้วัตถุดิบท้องถิ่นมาตรฐาน กำหนดให้ร้านอาหารแสดงหลักฐานการจัดซื้อวัตถุดิบจากเกษตรกรท้องถิ่นที่ได้มาตรฐาน (GAP/PGS) พร้อมกำหนดสัดส่วนขั้นต่ำเชิงนโยบาย 20–30% เพื่อสร้างห่วงโซ่อุปทานในพื้นที่อย่างยั่งยืน
เป้าหมาย 2 ปี พลิกโฉมเชียงราย เพิ่มพื้นที่ GAP/PGS 10–20% เพิ่มตลาดสีเขียวอย่างน้อย 20% เพิ่มร้าน SAN+ และ Q Restaurant อย่างเป็นระบบ ลดความเสี่ยงโรค NCDs ขับเคลื่อนเชียงรายสู่ Wellness City อย่างแท้จริง
“หากเราไม่จัดการวันนี้ ต้นทุนสุขภาพในอีก 5 ปี จะสูงกว่าต้นทุนการพัฒนาอย่างน้อย 10 เท่า”จังหวัดเชียงรายจึงเชิญชวนทุกภาคส่วนร่วมเปลี่ยนวิกฤตเป็นโอกาส ร่วมเป็น “พลเมืองอาหาร” ผ่านแพลตฟอร์ม Gift & Give สร้างระบบอาหารที่ปลอดภัย เชื่อมโยง และยั่งยืน เพื่อสุขภาพประชาชน เศรษฐกิจท้องถิ่น และอนาคตของจังหวัดเชียงรายอย่างมั่นคง.
